HƯỚNG DẪN
CÔNG TÁC TỔ CHỨC BỮA ĂN HỌC ĐƯỜNG KẾT HỢP
TĂNG CƯỜNG HOẠT ĐỘNG THỂ LỰC CHO TRẺ EM,
HỌC SINH TRONG CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC
MẦM NON VÀ TIỂU HỌC
(TÀI LIỆU DÀNH CHO CÁN BỘ QUẢN LÝ GIÁO DỤC, GIÁO VIÊN, NHÂN VIÊN Y TẾ TRƯỜNG HỌC
VÀ NHÂN VIÊN PHỤ TRÁCH BỮA ĂN HỌC ĐƯỜNG)

HƯỚNG DẪN

CÔNG TÁC TỔ CHỨC BỮA ĂN HỌC ĐƯỜNG KẾT HỢP
TĂNG CƯỜNG HOẠT ĐỘNG THỂ LỰC CHO TRẺ EM,
HỌC SINH TRONG CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC
MẦM NON VÀ TIỂU HỌC
(Tài liệu dành cho cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên, nhân viên y tế trường học và nhân
viên phụ trách bữa ăn học đường)

Hà Nội - Năm 2022

CHỦ BIÊN
PGS. TS. Nguyễn Thanh Đề

NHÓM BIÊN SOẠN
TS. BS. Nguyễn Thị Hồng Diễm
PGS. TS. Bùi Thị Nhung
PGS. TS. Nguyễn Quang Vinh
BS. Nguyễn Thị Thu Hằng
BS. Nguyễn Minh Huyền

NHÓM CHUYÊN GIA GÓP Ý
TS. Đàm Quốc Chính, Giám đốc Văn phòng Ban Điều phối Đề án 641, Tổng Cục Thể dục thể thao,
Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch.
TS. Lê Văn Điệp, Trường Đại học Vinh.
BS.CK II. Đỗ Thị Ngọc Diệp, Phó Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam.
BS. Nguyễn Đình Quang, Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc tại Việt Nam.
TS. Dương Khánh Vân, Văn phòng Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam.

Lời giới thiệu
Bữa ăn bảo đảm nhu cầu dinh dưỡng hợp lý kết hợp với tăng cường hoạt động
thể lực phù hợp với lứa tuổi có vai trò rất quan trọng đối với sức khỏe, sự phát triển
về tầm vóc, thể lực và trí tuệ của học sinh. Học sinh được thụ hưởng bữa ăn học
đường với các thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cân đối, phù hợp trong trường học
không những giúp các em nâng cao sức khỏe, giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh lý
rối loạn dinh dưỡng như thiếu vi chất dinh dưỡng, suy dinh dưỡng, thừa cân béo phì
và các bệnh không lây nhiễm mà còn xây dựng thói quen dinh dưỡng lành mạnh. Bên
cạnh đó các em được kết hợp vui chơi, vận động phù hợp với nhu cầu sở thích và
lứa tuổi qua các hoạt động giáo dục thể chất, giáo dục ngoài giờ, các trò chơi trải
nghiệm sẽ tạo môi trường gắn kết, giúp các em phát triển hài hòa thể chất, tinh thần.
Triển khai thực hiện Quyết định số 41/QĐ-TTg ngày 08/1/2022 của Thủ tướng
Chính phủ phê duyệt Đề án "Bảo đảm dinh dưỡng hợp lý và tăng cường hoạt động
thể lực cho trẻ em, học sinh, sinh viên để nâng cao sức khỏe, dự phòng bệnh ung thư,
tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen phế quản giai đoạn
2018-2025" và giúp các địa phương, cơ sở giáo dục triển khai tốt công tác tổ chức
bữa ăn học đường kết hợp với tăng cường hoạt động thể lực cho trẻ em, học sinh, Bộ
Giáo dục và Đào tạo biên soạn tài liệu “Hướng dẫn công tác tổ chức bữa ăn học
đường kết hợp với tăng cường hoạt động thể lực cho trẻ em, học sinh trong các cơ
sở giáo dục mầm non và tiểu học”. Tài liệu gồm bốn phần: Thông tin chung về bữa
ăn học đường và hoạt động thể lực; Hướng dẫn tổ chức bữa ăn học đường; Hướng
dẫn tổ chức tăng cường các hoạt động thể lực tại trường học; Vai trò của các cơ
quan, đơn vị, nhà trường và gia đình trong tổ chức bữa ăn học đường và tăng cường
hoạt động thể lực tại trường học. Đối tượng sử dụng tài liệu gồm cán bộ quản lý giáo
dục, giáo viên, nhân viên y tế trường học và nhân viên phụ trách bữa ăn học đường.
Tài liệu được xây dựng với sự hỗ trợ kỹ thuật và tài trợ bởi Quỹ Nhi đồng Liên
hiệp quốc tại Việt Nam. Tài liệu cũng nhận được các ý kiến góp ý của đơn vị chuyên
môn thuộc Bộ Y tế, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, Tổ chức Y tế Thế giới.
Tài liệu biên soạn chắc chắn không thể tránh khỏi thiếu sót, chúng tôi rất mong
nhận được sự đóng góp của các bạn đồng nghiệp, các thầy cô giáo để tài liệu ngày
càng hoàn chỉnh hơn trong những lần tái bản.
Xin chân thành cảm ơn!

NHÓM BIÊN SOẠN TÀI LIỆU

MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ...............................................................................................................................2
PHẦN I. THÔNG TIN CHUNG VỀ BỮA ĂN HỌC ĐƯỜNG VÀ HOẠT ĐỘNG
THỂ LỰC ......................................................................................................................................5
I – Bữa ăn học đường . ....................................................................................................................6
II – Hoạt động thể lực trong trường học .........................................................................................7
III – Sự cần thiết kết hợp bữa ăn học đường và tăng cường hoạt động thể lực cho học sinh trong
trường học .....................................................................................................................................10
PHẦN II. HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC BỮA ĂN HỌC ĐƯỜNG...............................................12
I – Nguyên tắc chung ....................................................................................................................13
II – Các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm trong trường học..................................................17
III – Tổ chức khu vực bếp ăn ........................................................................................................21
IV – Tổ chức giờ ăn cho học sinh..................................................................................................24
V – Tổ chức bữa ăn học đường bảo đảm các điều kiện phòng chống dịch
COVID-19 ....................................................................................................................................29
VI – Giáo dục dinh dưỡng trong trường học ................................................................................31
PHẦN III. HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC TĂNG CƯỜNG CÁC HOẠT ĐỘNG THỂ LỰC TẠI
TRƯỜNG HỌC ..........................................................................................................................35
I – Nguyên tắc chung ....................................................................................................................36
II – Các hình thức tăng cường hoạt động thể lực cho học sinh ....................................................36
III – Điều kiện về cơ sở vật chất trong trường học .......................................................................37
IV – Các điều kiện về nhân lực bảo đảm tổ chức hoạt động thể lực tại trường . ..........................39
PHẦN IV. VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN, ĐƠN VỊ, NHÀ TRƯỜNG VÀ GIA ĐÌNH
TRONG TỔ CHỨC BỮA ĂN HỌC ĐƯỜNG VÀ TĂNG CƯỜNG CÁC HOẠT ĐỘNG THỂ
LỰC TẠI TRƯỜNG HỌC . .......................................................................................................40
I –Vai trò của Sở Giáo dục và Đào tạo, Phòng Giáo dục và Đào tạo ...........................................41
II – Vai trò của nhà trường ............................................................................................................41
III – Vai trò của gia đình ...............................................................................................................44
PHỤ LỤC ....................................................................................................................................46
Phụ lục I – Bảng đánh giá công tác tổ chức bữa ăn học đường ....................................................47
Phụ lục II – Hướng dẫn một số trò chơi tăng cường thể lực cho trẻ em mầm non . .....................53
Phụ lục III – Hướng dẫn một số trò chơi tăng cường thể lực cho học sinh tiểu học ....................59
TÀI LIỆU THAM KHẢO ..........................................................................................................66

PHẦN I
THÔNG TIN CHUNG VỀ BỮA ĂN HỌC ĐƯỜNG
VÀ HOẠT ĐỘNG THỂ LỰC

I. BỮA ĂN HỌC ĐƯỜNG
1. Khái niệm
Bữa ăn học đường hay bữa ăn ở trường học là bữa ăn được chuẩn bị để cung
cấp năng lượng và các chất dinh dưỡng cho các em học sinh ở trường học. Bữa ăn
học đường có thể là bữa ăn sáng, bữa ăn trưa, bữa chiều và các bữa phụ (bữa xế) vào
giữa sáng hoặc giữa chiều. Số lượng các bữa ăn học đường thay đổi tùy theo loại
hình tổ chức bán trú, nội trú và cấp học.
2. Vai trò bữa ăn học đường đối với sức khỏe học sinh
- Cung cấp năng lượng và các chất dinh dưỡng cho học sinh đáp ứng nhu cầu
hoạt động học tập và vận động, phát triển thể lực và trí lực theo lứa tuổi.
- Cung cấp, bảo đảm an ninh lương thực thực phẩm cho các đối tượng học sinh
trong diện chính sách được miễn phí bữa ăn học đường giúp trẻ em phát triển khỏe
mạnh, đủ sức khỏe để học tập.
- Hình thành thói quen ăn uống khoa học, có lợi cho sức khỏe ở học sinh.
- Hỗ trợ kiểm soát các bệnh liên quan đến dinh dưỡng gồm suy dinh dưỡng,
thiếu hụt vi chất dinh dưỡng, thừa cân béo phì...
3. Thực trạng công tác tổ chức bữa ăn học đường tại các trường mầm non
và tiểu học
- Theo số liệu thống kê, đối với cấp học mầm non trong năm học 2019 - 2020
mới chỉ có 26.392 bếp ăn/55.335 cơ sở chiếm 47,7% (gồm: 15.461 trường, 23.960
điểm trường và 15.914 nhóm lớp độc lập). Đối với cấp tiểu học mới chỉ khoảng
5.000/15.000 trường tiểu học tổ chức bữa ăn học đường cho học sinh, trong đó có
hơn 3.300 trường học có bếp ăn, hơn 700 trường dùng suất ăn công nghiệp.
- Công tác tổ chức bữa ăn học đường còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.
Điều kiện cơ sở vật chất phục vụ công tác tổ chức bữa ăn học đường còn chưa đáp
ứng, đặc biệt các trường, điểm trường vùng sâu, vùng xa, miền núi, do điều kiện kinh
tế còn hạn chế. Việc đầu tư xây dựng thực đơn, chất lượng bữa ăn dinh dưỡng hợp
lý, đủ thành phần chưa được thực hiện tốt, chưa dựa trên nhu cầu năng lượng của lứa
tuổi.
- Nhận thức về vai trò, ý nghĩa và sự cần thiết của bữa ăn học đường với dinh
dưỡng hợp lý của một bộ phận lãnh đạo, cán bộ, nhà giáo, phụ huynh và học sinh
chưa đầy đủ.
- Nhân lực triển khai tổ chức bữa ăn học đường bảo đảm dinh dưỡng hợp lý,
an toàn thực phẩm tại trường học còn thiếu cả về số lượng và chất lượng.
- Việc tổ chức hoạt động căng tin trong trường học còn chưa có các quy định,
hướng dẫn kỹ thuật để các trường triển khai thực hiện một cách khoa học. Do vậy,
đã ít nhiều ảnh hưởng đến hành vi dinh dưỡng hợp lý của các em học sinh.

6

- Theo báo cáo, hiện có gần 40% số trường có bếp ăn tập thể, căng tin chưa
đảm bảo yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm, việc quản lý và giám sát bữa ăn học
đường còn nhiều hạn chế.
- Trong năm 2020 cả nước có 90 vụ ngộ độc thực phẩm, với 2.254 người bị
ngộ độc. Trong số này, có một số vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra trong trường học gây
ảnh hưởng tới sức khỏe học sinh và tạo ra tâm lý không yên tâm cho cha mẹ học sinh.
Chính vì vậy, việc tăng cường các biện pháp bảo đảm vệ sinh, an toàn thực phẩm
trong các cơ sở giáo dục là rất cần thiết.
II. HOẠT ĐỘNG THỂ LỰC TRONG TRƯỜNG HỌC
1. Khái niệm:
1.1. Hoạt động thể lực là gì?
Hoạt động thể lực là bất kỳ chuyển động cơ thể do cơ và xương tạo ra, trong
quá trình thực hiện có sự biến đổi làm tăng nhịp tim, nhịp thở và gây tiêu hao năng
lượng. Hoạt động thể lực được thực hiện theo nhiều cách khác nhau như: tham gia
vào các công việc lao động hàng ngày, hoạt động vui chơi, luyện tập thể dục thể thao
và đi lại…
Các hoạt động thể lực của trẻ em, học sinh bao gồm: trò chơi vận động, vui chơi
giải trí, giờ học thể dục, thể thao trường học, các hoạt động trong thời gian nghỉ giữa
các tiết học; đi bộ, chạy nhảy hoặc đi xe đạp đến trường và các hoạt động ngoại khóa,
dã ngoại, tập luyện các môn thể thao…

Tổ chức các hoạt động thể lực tại Trường Tiểu học Hưng Chính - Nghệ An - năm học 2020-2021
7

1.2. Khối lượng, tần số, cường độ và thời gian hoạt động thể lực
Hiệu quả sức khỏe của hoạt động thể lực là từ sự kết hợp của khối lượng, tần
số, cường độ và thời gian hoạt động.
- Khối lượng: là tổng số lượng hoạt động thể lực được thực hiện trong một
khoảng thời gian nhất định (Số lượng các động tác trong một buổi tập; số lượng các
buổi tập trong một tuần, một tháng .v.v.).
- Tần số: là số lần hoạt động thể lực trên một đơn vị thời gian. Trong một
khoảng thời gian nhất định, số lần hoạt động thể lực càng nhiều, tần số càng cao,
hiệu quả càng tốt.
- Cường độ: Hoạt động thể lực có thể chia thành 3 nhóm cường độ, cụ thể:
+ Hoạt động thể lực nhẹ: bao gồm các hoạt động trong sinh hoạt hàng
ngày như đi lại chậm, vệ sinh cá nhân, vệ sinh lớp học, phòng học… Hoạt động
thể lực cường độ nhẹ chiếm đa số hoạt động thể lực trong ngày nhưng lại tiêu
hao rất ít năng lượng và không phát huy tác dụng có lợi cho sức khỏe về mặt
tim mạch và thừa cân.
+ Hoạt động thể lực cường độ trung bình: là các hoạt động làm tăng nhịp
tim lên khoảng 60-70% so với nhịp tim tối đa và tăng nhịp thở. Biểu hiện của
loại vận động này là làm cho đối tượng thở hổn hển và tim đập nhanh. Các hoạt
động trong nhóm này có ít trong ngày nhưng có lợi cho sức khỏe và cần thực
hiện ít nhất 60 phút mỗi ngày.
+ Hoạt động thể lực cường độ mạnh: là các hoạt động làm tăng nhịp tim
tối đa. Các vận động trong nhóm này bao gồm bóng đá, chạy nhanh, leo núi, đi
lên cầu thang nhiều tầng… Các hoạt động trong nhóm này cũng có lợi cho sức
khỏe và nên tăng cường trong tổng số 60 phút vận động mỗi ngày.
- Thời gian: Là khoảng thời gian hoạt động thể lực và thời gian nghỉ ngơi sau
tập luyện.
Hoạt động thể lực càng kéo dài, hiệu quả càng lớn nhưng khối lượng, tần số,
cường độ và thời gian hoạt động phải phù hợp với tình trạng tâm sinh lý và sức khỏe
của học sinh.
Hoạt động thể lực của học sinh có thể chia làm nhiều lần trong ngày tích hợp
với các hoạt động giáo dục của nhà trường. Những hoạt động thể lực có cường độ
trung bình mỗi lần không nên dưới 10 phút và các hoạt động thể lực có cường độ
mạnh mỗi lần không nên quá 10 phút.
1.3. Khuyến cáo hoạt động thể lực:
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, trẻ em cần được tạo điều kiện để
tăng cường các hoạt động thể lực ít nhất 60 phút mỗi ngày, có thể chia làm nhiều lần,
mỗi lần ít nhất trên 10 phút với sự kết hợp giữa hoạt động cường độ trung bình với
cường độ mạnh phù hợp lứa tuổi, giới và các giai đoạn phát triển thể chất và vận động.
8

2. Vai trò hoạt động thể lực đối với sức khỏe và trí lực học sinh 
- Giúp phát triển tốt chiều cao;
- Giúp tăng cường sự rắn chắc của xương và cơ bắp;
- Giúp nâng cao sức khỏe; tăng sự linh hoạt, nhanh nhẹn, sức mạnh, sức bền;
- Giúp học sinh cân bằng năng lượng và duy trì cân nặng hợp lý cho cơ thể;
- Tăng cường lưu thông máu giúp học sinh có trái tim khỏe mạnh;
- Giúp trẻ có đầu óc minh mẫn, thông minh hơn, học giỏi hơn;
- Giảm nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như ung thư, tăng huyết áp, thừa cân,
béo phì, cận thị, đái tháo đường .v.v.;
- Giúp học sinh hình thành và phát triển các kỹ năng sống cần thiết như: kỹ
năng hợp tác, làm việc nhóm, tinh thần trách nhiệm, khả năng thích nghi ...;
- Giúp học sinh hình thành và rèn luyện nhân cách như: tính kiên nhẫn, lòng
dũng cảm, tính quyết đoán, tính kỷ luật...;
- Giúp thư giãn giải tỏa căng thẳng, tăng khả năng tiếp thu kiến thức mới và tự
tin vào bản thân.
3. Thực trạng công tác tổ chức hoạt động thể lực tại các trường mầm non
và tiểu học
- Theo số liệu thống kê, trong năm học 2019-2020, về cơ bản các cơ sở giáo
dục đã đáp ứng được các hoạt động giáo dục thể chất trong chương trình. Số trường
thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả giáo dục thể chất là
87,4%. Số lượng học sinh tham gia hoạt động thể dục thể thao năm học 2019-2020
tăng từ 15,8 - 31% so với năm 2015. Tổng số học sinh đạt tiêu chuẩn đánh giá, xếp
loại thể lực năm học 2019-2020 theo tuổi tăng từ 11,3 - 23,5% so với năm 2015.
Tổng số cán bộ, giáo viên giáo dục thể chất được bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ tính đến nay tăng từ 39,7 - 45,5% so với năm 2015.
- Về cơ sở vật chất: Tổng số nhà tập, phòng tập giáo dục thể chất tăng từ 2 5,6%; sân tập cấp trường dành cho giáo dục thể chất tăng từ 3,6 - 8,2%; số bể bơi
được xây dựng và lắp đặt trong nhà trường tăng (chủ yếu là bể bơi thông minh tháo
lắp sử dụng theo đợt); cơ sở vật chất khác (trang thiết bị, dụng cụ tập luyện, tranh
1
ảnh…): tăng từ 24,2 - 42,1% .
- Bên cạnh những kết quả đạt được thì công tác giáo dục thể chất và thể thao
trường học vẫn còn những hạn chế như:
+ Nhận thức về vai trò, ý nghĩa và sự cần thiết phát triển giáo dục thể chất
và thể thao trường học của một bộ phận lãnh đạo, cán bộ, nhà giáo, phụ huynh
và học sinh chưa đầy đủ.
1



Số liệu báo cáo năm học 2019-2020 của ngành Giáo dục.

9

Tổ chức hoạt động thể lực tại Trường Tiểu học Hưng Chính - Nghệ An, năm học 2020-2021

+ Chương trình môn học giáo dục thể chất, phương pháp dạy học và cách
kiểm tra, đánh giá còn nhiều bất cập.
+ Hoạt động thể thao trường học hiệu quả chưa cao; chất lượng chuyên
môn tại một số hoạt động thể thao tại một số địa phương còn thấp.
+ Cơ sở vật chất trang thiết bị tập luyện thể dục và quỹ đất dành cho giáo
dục thể chất và hoạt động thể dục trong nhà trường còn thiếu và nhiều hạn chế.
Các trang thiết bị, dụng cụ tập luyện cũ kỹ, lạc hậu, chưa phù hợp với xu thế
phát triển hiện nay.
+ Đội ngũ giáo viên, giảng viên giáo dục thể chất còn thiếu về số lượng
và trình độ chuyên môn chưa đáp ứng được yêu cầu. Rất nhiều trường tiểu học
còn thiếu giáo viên giáo dục thể chất cơ hữu.
III. SỰ CẦN THIẾT KẾT HỢP BỮA ĂN HỌC ĐƯỜNG VÀ TĂNG
CƯỜNG HOẠT ĐỘNG THỂ LỰC CHO HỌC SINH TẠI TRƯỜNG HỌC
- Hiện nay, trẻ em, học sinh ở Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với gánh nặng
kép về dinh dưỡng ở tuổi tiền tiểu học và tiểu học ở cả vùng nông thôn và thành thị.
Tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở vùng nông thôn, miền núi còn ở mức cao, tỷ lệ thừa
cân béo phì đang có xu hướng tăng nhanh ở khu vực thành thị.
- Các công trình khoa học đã ghi nhận dinh dưỡng hợp lý kết hợp với tăng
cường hoạt động thể lực chính là nền tảng cho sự phát triển thể lực, sức khoẻ, trí tuệ,
10

tầm vóc của học sinh, khả năng kiểm soát quá trình tiến triển của tình trạng béo phì
và các bệnh không lây nhiễm, giúp cho trẻ em, học sinh phát triển tối ưu và có sức
khỏe tốt.
- Dinh dưỡng hợp lý kết hợp với tăng cường hoạt động thể lực góp phần giảm
các yếu tố nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm trong tương lai cho các em, điều
này không chỉ đem lại lợi ích về sức khỏe cho học sinh, mà còn mang ý nghĩa xã hội
thiết thực như tiết kiệm chi phí chăm sóc y tế, nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục,
năng lực trí tuệ và năng suất lao động khi trưởng thành cho thế hệ tương lai của đất
nước.

Hoạt dộng tổ chức giáo dục dinh dưỡng tại Trường Tiểu học Tô Múa - Sơn La,
Năm học 2020-2021

11

PHẦN II
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC BỮA ĂN HỌC ĐƯỜNG

I. NGUYÊN TẮC CHUNG
Để tổ chức bữa ăn học đường hiệu quả và chất lượng, cần triển khai thực hiện
đúng các văn bản pháp luật, khuyến nghị, hướng dẫn hiện hành của Bộ Y tế, Bộ Giáo
dục và Đào tạo như: Nghị định số 155/2018/NĐ-CP ngày 12/11/2018 của Chính phủ
về sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến điều kiện đầu tư, kinh doanh quy
định về điều kiện chung bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh
doanh thực phẩm. Thông tư số 28/2016/TT-BGDĐT ngày 30 tháng 12 năm 2016 sửa
đổi, bổ sung một số nội dung của Chương trình giáo dục mầm non ban hành kèm
theo Thông tư số 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của Bộ trưởng
Bộ Giáo dục và Đào tạo và các văn bản, tài liệu hướng dẫn còn hiệu lực. Bảng nhu
cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam; Bảng thành phần thực phẩm Việt
Nam; Lời khuyên dinh dưỡng hợp lý.
Các nguyên tắc chung để tổ chức bữa ăn học đường như sau:
1. Bảo đảm cung cấp đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết
1.1. Đối với trẻ nhà trẻ (<36 tháng)
* Khuyến nghị năng lượng đối với trẻ nhà trẻ
Nhóm tuổi

Nhu cầu khuyến nghị
năng lượng/ngày/trẻ

Nhu cầu khuyến nghị năng lượng tại cơ
sở giáo dục mầm non/ngày/trẻ
(chiếm 60 - 70% nhu cầu cả ngày)

3 - 6 tháng

500 - 550 kcal

330 - 350 kcal

6 - 12 tháng

600 - 700 kcal

420 kcal

930 - 1000 kcal

600 - 651 kcal

12 - 18 tháng
18 - 24 tháng
24 - 36 tháng

* Tỉ lệ các chất sinh năng lượng được khuyến nghị theo cơ cấu
- Chất đạm (protein) cung cấp khoảng 13% - 20% năng lượng khẩu phần.
- Chất béo (lipit) cung cấp khoảng 30% - 40% năng lượng khẩu phần.
- Chất bột (gluxit) cung cấp khoảng 47% - 50% năng lượng khẩu phần.

13

1.2. Đối với trẻ mẫu giáo (36 – 72 tháng)
* Khuyến nghị năng lượng và chế độ ăn cho trẻ mẫu giáo
Nhóm tuổi

Nhu cầu khuyến nghị
năng lượng/ngày/trẻ

Nhu cầu khuyến nghị năng lượng tại cơ sở
giáo dục mầm non/ngày/trẻ
(chiếm 50 - 55% nhu cầu cả ngày)

36 - 72 tháng

1230 kcal - 1320 kcal.

615 kcal -726 kcal

* Tỉ lệ các chất sinh năng lượng được khuyến nghị theo cơ cấu:
- Chất đạm (protein) cung cấp khoảng 13% - 20% năng lượng khẩu phần.
- Chất béo (lipit) cung cấp khoảng 25% - 35% năng lượng khẩu phần.
- Chất bột (gluxit) cung cấp khoảng 52% - 60% năng lượng khẩu phần.
1.3.

Đối với học sinh tiểu học (6 đến 11 tuổi)

* Khuyến nghị năng lượng tại trường học
Năng lượng (kcal)
Nhóm tuổi

Bữa trưa

Bữa phụ

(30-40%)

(5-10%)

6 -7 tuổi

454,2-605,6

75,7-151,3

8 - 9 tuổi

532,5-710

88,8-177,5

10-11 tuổi

618,6-824,8

103,1-206,2

Tỷ lệ P: L: G

13-20%; 20-30%; 55-65%
Bữa trưa: 535-713 kcal
Bữa phụ: 89,2-178,3 kcal

* Tỉ lệ các chất sinh năng lượng được khuyến nghị theo cơ cấu:
- Chất đạm (protein) cung cấp khoảng 13% - 20% năng lượng khẩu phần.
- Chất béo (lipit) cung cấp khoảng 20% - 30% năng lượng khẩu phần.
- Chất bột (gluxit) cung cấp khoảng 55% - 65% năng lượng khẩu phần.
Ngoài năng lượng, chất đạm, chất béo và chất bột đường, cần đảm bảo cung cấp
đủ các vi chất dinh dưỡng quan trọng như canxi, sắt, kẽm, vitamin A, vitamin nhóm B,
vitamin C, vitamin D, vitamin E và chất xơ.
2. Bảo đảm tỷ lệ phân bổ năng lượng của các bữa ăn cho học sinh tại
trường học
Phân bổ năng lượng của các bữa ăn cho học sinh tại trường học cần bảo đảm
theo tỷ lệ chung đối với các bữa ăn trong ngày theo từng nhóm tuổi như sau:
2.1. Năng lượng phân phối cho các bữa ăn của trẻ nhà trẻ (<36 tháng)
- Số bữa ăn tại cơ sở giáo dục mầm non: Hai bữa chính và một bữa phụ.
14

+

Bữa ăn buổi trưa cung cấp từ 30% đến 35% năng lượng cả ngày.

+

Bữa ăn buổi chiều cung cấp từ 25% đến 30% năng lượng cả ngày.

+

Bữa phụ cung cấp khoảng 5% đến 10% năng lượng cả ngày.

2.2. Năng lượng phân phối cho các bữa ăn của trẻ mẫu giáo (36 – 72 tháng)
- Số bữa ăn cho trẻ mẫu giáo tại cơ sở giáo dục mầm non: Một bữa chính và
một bữa phụ.
+

Bữa chính buổi trưa cung cấp từ 30% đến 35% năng lượng cả ngày.

+

Bữa chiều cung cấp từ 15% đến 25% năng lượng cả ngày.

*Lưu ý: Trong điều kiện cho phép (về nhu cầu của phụ huynh, điều kiện nhân
lực, cơ sở vật chất...) cơ sở có thể tổ chức bữa ăn sáng cho trẻ. Tuy nhiên, khi tổ chức
phải được sự thống nhất của ban giám hiệu, tập thể giáo viên và phụ huynh. Bữa
sáng cung cấp khoảng 10% - 15% nhu cầu năng lượng cả ngày.
2.3. Năng lượng phân phối cho các bữa ăn học đường của học sinh tiểu học
- Số bữa ăn cho học sinh tiểu học tại trường: một bữa chính và một bữa phụ
+ Bữa trưa đáp ứng 30-40% nhu cầu năng lượng khuyến nghị một ngày
theo từng lứa tuổi.
+

Bữa phụ đáp ứng 5-10% nhu cầu năng lượng.

- Đối với trường tiểu học tổ chức bữa ăn học đường phân bố thành 4 bữa, năng
lượng phân phối cho các bữa như sau:
+

Bữa sáng đáp ứng từ 25-30% nhu cầu năng lượng cả ngày.

+

Bữa trưa đáp ứng từ 30-40% nhu cầu năng lượng cả ngày.

+

Bữa phụ đáp ứng từ 5-10% nhu cầu năng lượng cả ngày.

+

Bữa tối đáp ứng từ 25-30% nhu cầu năng lượng cả ngày.

- Đối với những trường tiểu học không tổ chức bữa ăn học đường hoặc tổ chức
bữa ăn không có bữa phụ: Cần đảm bảo cung cấp tối thiểu cho trẻ đủ 3 bữa chính,
không để trẻ nhịn ăn sáng đi học.
3. Bảo đảm xây dựng thực đơn bữa ăn khoa học, cân đối, hợp lý
- Thực đơn bữa ăn học đường cần bảo đảm đa dạng thực phẩm. Chế biến gồm
có món xào, món mặn, món canh, món tráng miệng. Nên đạt tối thiểu trên 10 loại
thực phẩm khác nhau, có ít nhất 5 trong 8 nhóm thực phẩm theo khuyến cáo của Tổ
chức Y tế Thế giới, trong đó nhóm chất béo là bắt buộc. Gồm: nhóm thực phẩm giàu
chất đạm (thịt, cá, thủy sản, trứng, đậu đỗ...), chất béo (dầu ăn, mỡ), chất bột đường
(cơm, mì, phở, bún...), rau, trái cây, sữa.
- Thực đơn mang tính khả thi, chế biến hợp lý bảo đảm dinh dưỡng và an toàn
thực phẩm, phù hợp theo quy định và điều kiện của từng cơ sở.
15

Hoạt động nấu, chế biến thức ăn tại Trường Tiểu học
Phú Cát - Thừa Thiên Huế, năm học 2020-2021

- Sử dụng nguyên liệu thực phẩm sẵn có ở địa phương và chế biến phù hợp với
khẩu vị của học sinh.
- Thực đơn cần có sữa tươi và các chế phẩm từ sữa bảo đảm theo quy định, có
nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.
- Thực đơn hạn chế sử dụng đường và muối. Lượng đường không quá 15g/học
sinh/ngày. Muối không quá 4g/ngày đối với học sinh tiểu học; không quá 3g/ngày
đối với trẻ dưới 5 tuổi; không nên cho gia vị, muối vào thực đơn của trẻ dưới 1 tuổi;
nên sử dụng muối iod trong chế biến thức ăn.
4. Bảo đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất
Cơ sở vật chất, trang thiết bị, dụng cụ phục vụ công tác tổ chức bữa ăn học
đường cần:
- Bảo đảm các điều kiện về an toàn thực phẩm;
- Bảo đảm các điều kiện khi tổ chức bếp ăn và tổ chức giờ ăn cho học sinh;
- Bảo đảm bồn rửa tay, nhà vệ sinh phù hợp với số lượng học sinh ăn tại
trường.
(Xem chi tiết tại phần II).
5. Bảo đảm điều kiện về nhân sự
- Người phụ trách chuyên môn của bếp ăn trong trường học cần được đào
16

tạo hoặc tập huấn về dinh dưỡng, tiết chế. Nếu được đào tạo từ chuyên ngành thực
phẩm, kỹ thuật chế biến món ăn thì cần được tập huấn thêm về dinh dưỡng tiết chế.
- Nhân viên bếp ăn phải tập huấn và được cấp giấy xác nhận tập huấn kiến
thức an toàn thực phẩm theo quy định.
- Nhân viên bếp ăn phải được khám sức khoẻ và cấp giấy xác nhận đủ điều
kiện sức khoẻ theo quy định. Việc khám sức khoẻ và cấp giấy xác nhận đủ điều kiện
sức khoẻ do các cơ quan y tế từ cấp quận, huyện và tương đương trở lên thực hiện.
- Người đang mắc các bệnh hoặc chứng bệnh thuộc danh mục các bệnh hoặc
chứng bệnh truyền nhiễm mà người lao động không được phép tiếp xúc trực tiếp
trong quá trình sản xuất, chế biến thực phẩm đã được Bộ Y tế quy định thì không
được tham gia phục vụ bếp ăn tập thể.
II. CÁC ĐIỀU KIỆN BẢO ĐẢM AN TOÀN THỰC PHẨM TRONG
TRƯỜNG HỌC
Tùy theo điều kiện cơ sở vật chất và nhân sự của từng cơ sở giáo dục có thể lựa
chọn các hình thức hoạt động của bếp ăn trong trường học như sau:
- Bếp ăn do nhà trường trực tiếp quản lý, điều hành;
- Bếp ăn do đơn vị cung cấp dịch vụ nấu tại trường và cung cấp cho học sinh;
- Đặt suất ăn từ đơn vị cung cấp dịch vụ cung cấp từ bên ngoài.
Việc lựa chọn các hình thức hoạt động của bếp ăn trong nhà trường cần phải
được thực hiện dựa trên các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm được quy định
tại Nghị định số 155/2018/NĐ-CP ngày 12/11/2018 của Chính phủ về sửa đổi, bổ
sung một số quy định liên quan đến điều kiện đầu tư, kinh doanh thuộc phạm vi quản
lý nhà nước của Bộ Y tế; Thông tư liên tịch số 13/2016/TTLT-BYT-BGDĐT ngày
12/5/2016 giữa Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về công tác y tế trường
học; Thông tư số 13/2020/TT-BGDĐT ngày 26/5/2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo
ban hành quy định tiêu chuẩn cơ sở vật chất các trường mầm non, tiểu học, trung học
cơ sở, trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học và các văn bản hiện
hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế về bảo đảm an toàn thực phẩm.
1. Cơ sở vật chất
- Đối với các cơ sở giáo dục mầm non:
+ Nhà bếp: độc lập với các khối phòng chức năng khác; gồm có khu sơ chế,
khu chế biến, khu nấu ăn, khu chia thức ăn; được thiết kế và tổ chức theo dây chuyền
hoạt động một chiều.
+ Kho bếp: phân chia riêng biệt kho lương thực và kho thực phẩm; có lối
nhập, xuất hàng thuận tiện, độc lập và phân chia khu vực cho từng loại thực phẩm;
có thiết bị bảo quản thực phẩm; tường, trần, nền nhà khu vực kho thực phẩm không
thấm nước, rạn nứt, ẩm mốc.
17

- Đối với trường tiểu học:
+ Nhà bếp độc lập với khối phòng học tập và hỗ trợ học tập; dây chuyền hoạt
động một chiều, hợp vệ sinh.
+ Kho bếp: phân chia riêng biệt kho lương thực và kho thực phẩm; có lối nhập,
xuất hàng thuận tiện, độc lập và phân chia khu vực cho từng loại thực phẩm; có thiết
bị bảo quản thực phẩm. Tường, trần, nền nhà khu vực kho thực phẩm không thấm
nước, rạn nứt, ẩm mốc.
+ Nhà ăn (đối với trường có tổ chức nội trú): trang bị đầy đủ các thiết bị; bảo
đảm phục vụ cho học sinh.
2. Về nơi chế biến thức ăn
- Bếp ăn phải được thiết kế theo nguyên tắc một chiều;
- Có đủ nước đạt quy chuẩn kỹ thuật phục vụ cho việc ăn uống, chế biến và
sinh hoạt (nước sinh hoạt phải từ các đơn vị cấp nước sạch sử dụng cho mục đích
sinh hoạt, trường hợp tự khai thác nguồn nước để sử dụng thì chất lượng phải bảo
đảm tiêu chuẩn theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN 01-1:2018/BYT) ban
hành kèm theo Thông tư số 41/2018/TT-BYT ngày 14 tháng 12 năm 2018 của Bộ
trưởng Bộ Y tế ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và quy định kiểm tra, giám sát
chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt);
- Có dụng cụ chế biến, bảo quản và sử dụng riêng đối với thực phẩm tươi sống
và thực phẩm đã qua chế biến;
- Có đủ dụng cụ chia, gắp, chứa đựng thức ăn, dụng cụ ăn uống bảo đảm sạch
sẽ, không thôi nhiễm chất độc hại và không gây ô nhiễm đối với thực phẩm, duy trì
chế độ vệ sinh hàng ngày;
- Có trang bị găng tay sạch sử dụng một lần khi tiếp xúc trực tiếp với thức ăn;
có ủng hoặc giầy, dép để sử dụng riêng trong khu vực chế biến thực phẩm;
- Có biện pháp để ngăn ngừa ruồi, dán, côn trùng và động vật gây hại;
- Có bồn rửa tay, nhà vệ sinh; có dụng cụ chứa đựng rác thải, chất thải bảo đảm
kín, có nắp đậy và thu dọn chất thải, rác thải hàng ngày sạch sẽ.
3. Khu vực ăn uống
- Có đủ nước đạt quy chuẩn kỹ thuật phục vụ cho việc ăn uống, vệ sinh;
- Dụng cụ ăn uống phải được làm bằng vật liệu an toàn, rửa sạch, giữ khô;
- Phải thoáng mát, có đủ bàn ghế và thường xuyên bảo đảm sạch sẽ;
- Có đủ trang thiết bị phòng chống ruồi, dán, côn trùng và động vật gây bệnh;
- Có bồn rửa tay, nhà vệ sinh; có dụng cụ chứa đựng rác thải, chất thải bảo đảm
kín, có nắp đậy và thu dọn chất thải, rác thải hàng ngày sạch sẽ.
18

4. Khu trưng bày, bảo quản thức ăn
- Thực phẩm chín, ăn ngay phải để trong tủ kính hoặc thiết bị bảo quản hợp vệ
sinh, chống được bụi, mưa, nắng và sự xâm nhập của côn trùng và động vật gây hại.
- Thực phẩm chín, ăn ngay được bày trên kệ hoặc giá cao hơn mặt đất (ít nhất
60cm).
- Có đủ dụng cụ bảo đảm vệ sinh để kẹp, gắp và xúc thức ăn.
5. Người làm việc tại bếp ăn, căng tin
- Người trực tiếp chế biến thức ăn phải được tập huấn kiến thức an toàn thực
phẩm...